شهرستان‌های استان خراسان جنوبی _ شهرستان فردوس

شهرستان‌های استان خراسان جنوبی

شهرستان فردوس

شهرستان فردوس به مرکزیت شهر فردوس، در شمال استان خراسان جنوبی و بین ۳۹-۳۲ درجه تا ۴۲-۴۳ درجه عرض شمالی و ۵-۷۵ تا ۵۵-۵۸ درجه طول شرقی واقع شده‌است. این شهرستان، از شمال به شهرستان‌های بردسکن و گناباد، از شرق به شهرستان‌های گناباد و سرایان و از جنوب و غرب به شهرستان طبس محدود می‌شود. مساحت شهرستان ۱۳٬۲۷۷ کیلومتر مربع است.

پیشینه شهرستان تا امروز

این شهرستان در سال ۱۳۲۶پس از افزایش تعداد شهرستان‌های استان خراسان از ۷ شهرستان به ۱۱ شهرستان، هم‌زمان با شهرستان‌های نیشابور، کاشمر و درگز تأسیس گردید. شهرستان فردوس در ابتدا مشتمل بر بخش‌های مرکزی، طبس و بشرویه بود. در لغت‌نامه دهخدا، در مورد تقسیمات کشوری شهرستان فردوس آمده‌است: «شهرستان فردوس از سه بخش به نام حومه، بشرویه و طبس تشکیل شده، جمع قراء و قصبات آن ۴۵۳ و تعداد نفوس شهرستان ۵۵٬۸۷۸ تَن است.»

در تیرماه سال ۱۳۳۹، بخش طبس از شهرستان فردوس جدا شده و به صورت شهرستان درآمد و همچنین بخش سرایان نیز از بخش مرکزی (بخش حومه در آن زمان) جدا شده و به یک بخش مستقل تبدیل شد. پس از تقسیم استان خراسان به سه استان در سال ۱۳۸۴، بخش سرایان از این شهرستان جدا شده، به شهرستان تبدیل شد و به استان خراسان جنوبی ملحق گردید. تا سال ۱۳۸۶، شهرستان فردوس متعلق به استان خراسان رضوی بود که در این زمان طی مصوبه دولت به استان خراسان جنوبی ملحق گردید. این موضوع، واکنش‌ها و مخالفت‌های شدیدی را در بین مردم در پی داشت. در حال حاضر این شهرستان، شامل بخش‌های مرکزی و بشرویه بوده و متعلق به استان خراسان جنوبی می‌باشد.

مشخصات کلی شهرستان

این شهرستان، دارای ۳ شهر فردوس، بشرویه و اسلامیه، دو بخش و ۶ دهستان است. همچنین این شهرستان، تعداد ۷۷۱ آبادی دارد که از این میان، ۱۶۵ روستا دارای سکنه می‌باشند.

بخش مرکزی

  دهستان باغستان
  دهستان برون
  دهستان حومه

شهرها: اسلامیه و فردوس

بخش بشرویه

  دهستان ارسک
  دهستان رقه
  دهستان علی جمال

شهرها: بشرویه

جمعیت

بر اساس سرشماری عمومی نفوس ومسکن در سال ۱۳۷۵، جمعیت این شهرستان با احتساب بخش سرایان ۸۶٬۶۲۵ نفر بوده که پس از انتزاع بخش سرایان و بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵، جمعیت آن بالغ بر ۶۱٬۳۴۶ نفر بوده است.میزان باسوادی در شهر فردوس، ۹۳٫۵٪ و در شهرستان فردوس، در حدود ۸۷٪است که بسیار بالاتر از میانگین کشور و استان می‌باشد. شهرستان فردوس، از جمله شهرستان‌های تاریخی کشور است که از ۱۸۰ اثر تاریخی شناسایی شده در آن، تاکنون ۳۵ اثر به ثبت آثار ملی رسیده‌اند.

جاذبه‌های گردشگری

مهمترین جاذبه‌های گردشگری این شهرستان عبارتند از:

آبگرم معدنی فردوس
مدرسه علمیه علیا
مسجد جامع تون
مسجد، آب انبار و حمام کوشک
کوه قلعه فردوس
روستای ییلاقی باغستان علیا
روستای ییلاقی بیدسگان
قلعه حسن‌آباد
آسیاب‌های بشرویه
مسجد جامع رقه
قلعه دختر بشرویه

ویژگی‌های اقلیمی

این شهرستان با توجه به موقعیت جغرافیایی و عدم وجود توده‌های مرطوب و کوهستان‌های مناسب و به علت مجاورت با دو کویر مرکزی و نمک دارای آب و هوای صحرایی، خشک و کم‌باران می‌باشد. میانگین میزان بارندگی این شهرستان در حدود ۱۵۵ میلی‌متر در سال است. این شهرستان به لحاظ وسعت زیادش از نظر آب و هوایی دارای دو منطقه متفاوت است:

-مناطق کوهپایه‌های شمالی که معمولاً دارای زمستان‌های بسیار سرد و تابستان‌های معتدل می‌باشد که شهرهای فردوس و اسلامیه تقریباً در این ناحیه قرار دارند و علت وجود این آب و هوا عمدتاً کوهستانی و مرتفع بودن آن است.

-قسمت روستاهای داخل کویر بخش بشرویه، این منطقه دارای تابستان‌های فوق العاده گرم و خشک می‌باشد به طوری که در اغلب ساعات روز درجه حرارت در بخش بشرویه متجاوز از ۴۰ درجه سانتی گراد می‌شود. متوسط بارندگی در این ناحیه ۱۰۰ میلی متر در سال است. یکی از مشخصه‌های آب و هوایی منطقه کویری بشرویه اختلافات زیاد درجه حرارت بین روز و شب است که این اختلاف گاه به ۲۳ درجه سانتی‌گراد می‌رسد.

وضعیت کشاورزی

با توجه به میزان بارندگی کم در این شهرستان، عمدهٔ زمین‌های کشاورزی به صورت آبی می‌باشند. کل سطح زیر کشت این شهرستان در حدود ۵۷٬۰۰۰ هکتار می‌باشد که در حدود ۲۷٬۰۰۰ هکتار آن در بخش مرکزی و بقیه در بخش بشرویه واقع شده‌اند. از این میان، تنها نزدیک به ۸٬۰۰۰ هکتار که در بخش مرکزی واقع شده‌اند، به صورت دیم بوده و بقیه آبی هستند. مهم‌ترین محصولات باغی این شهرستان، انار و پسته هستند که میزان تولید انار در شهرستان، بیش از ۳۰ هزار تن (حدود ۴۰ درصد تولیدات باغی استان خراسان جنوبی) و مقدار تولید پسته در این شهرستان در سال ۱۳۸۴، ۱۰۸۶ تن بوده است. همچنین در سال ۱۳۸۴، ۱۱ تن زعفران خشک در این شهرستان تولید شده است.

پوشش گیاهی

با توجه به میزان بارش کم، درجه حرارت بالا، جنس خاک و سایر شرایط طبیعی و جغرافیایی در شهرستان فردوس، پوشش گیاهی از نوع استپی است که بر حسب میزان رطوبت تغییر می‌کند و این پوشش در قسمت‌های شمالی و مرتفع انبوه بوده و تبدیل به مراتع می‌شود. مهم‌ترین گیاهان استپی شهرستان عبارت‌اند از: خارشتر، گون، گز، قیچ، تاغ، تریخ، اسپند و شورکده که اغلب از نوع گیاهان سازگار به شوری می‌باشند. ویژگی عمده تمامی این ناحیه تنک بودن پوشش گیاهی آن است که به ندرت بیش از یک سوم خاک را می‌پوشاند. در بین گیاهانی که به طور طبیعی رشد می‌کنند، گیاهانی که مصرف دارویی دارند در منطقه یافت می‌شوند که بعضی از این گیاهان عبارت‌اند از ختمی، بادیان، ترنجبین، زرشک، زیره، خارخشت، شوید، کلپوره، کاسنی و بارهنگ.

محصولات فردوس

از مهم‌ترین صنایع دستی شهرستان فردوس می‌توان پارچه بافی (تون بافی)، سفالگری، برک بافی، قالی، گلیم، نمد مالی، مشبک و معرق کاری را نام برد.

محصولات و سوغات اصلی منطقه را انار، زعفران، بادام، پنبه، گردو، انواع کشک، قره قروت و زیره تشکیل می‌دهد. پسته نیز از جمله محصولات شهرستان فردوس است که در انواع مختلف: کله قوچی، آحمد آقایی، محلی، فندقی و سایر انواع مختلف تولید می‌شود.

  
نویسنده : Groups ; ساعت ۱٢:۱٦ ‎ب.ظ روز جمعه ۳ خرداد ۱۳۸٧