بیرجَند مرکز استان خراسان جنوبی

بیرجَند مرکز استان خراسان جنوبی

شهر بیرجَند مرکز استان خراسان جنوبی و مرکز شهرستان بیرجند در شرق ایران است. این شهر در سال ۱۳۸۵، تعداد ۱۶۶٬۱۳۸ نفر جمعیت داشته است.

نام

نام اصلی این شهر، بیرجند است که به صورت‌های برجند، برجن، برکن و بیرگند نیز در نوشته آمده است. پنج وجه تسمیه برای بیرجند بیان شده است.

بیرجند یعنی نصف شهر/نیم شهر
بیرجند یعنی شهر بلند
بیرجند یعنی شهر چاه
بیرجند یعنی شهر طوفان
بیرجند یعنی برزن
در کتاب فرهنگ وندهای زبان فارسی، نوشته دکتر هاجری، «جند» به معنی پسوند مکان آمده و بیرجند و گجند برای مثال آورده شده‌اند.

تاریخ

در اسناد مکتوب، نام بیرجند نخستین بار در کتاب معجم‏ البلدان، قرن هفتم هجری قمری آمده که این شهر را از زیباترین بلاد قهستان معرفی کرده ‌است. همچنین سیاحان و مورخانی چون مارکوپولو، یاقوت حموی، مقدسی، حمدالله مستوفی و حافظ ابرو در کتاب‌های خود از این شهر یاد نموده‌اند

آبادانی و رونق شهر بیرجند از دوره صفویه به بعد بوده که تقریباً تا اواسط دوره قاجاریه معماری و بافت هماهنگی را دربر داشته‌است. یادمان‌های تاریخی این شهر مانند خانه‏های گلی و گنبدی شکل و کوچه‏های پیچ در پیچ، قراوُل‌خانه‏ها و کاروانسراها، حکایت از دفاع در برابر دشمن بیگانه و یا مبارزه با توفان شن دارد. با توجه به همه این عوامل، شناخت گذشته شهر بیرجند با عناصری چون میدان‌های کوچک، آب‏ انبارهای قدیمی، مساجد و حمام‏های عمومی میسر می‏گردد. شهر بیرجند دارای ۱۹ محله معتبر و مهم بوده‌است.

آموزش و فرهنگ

مدرسه شوکتیه، در سال ۱۲۸۴ خورشیدی هم‌زمان با تأسیس دارالفنون تهران در بیرجند بنیاد شد.


بیرجندی‌های سرشناس

امیر شوکت‌الملک
اسدالله علم
دکتر محمدحسن گنجی
دکتر رضوانی
دکتر محمدرضا حافظ نیا
کاظم معتمدنژاد

  
نویسنده : Groups ; ساعت ۱٢:٤٥ ‎ق.ظ روز یکشنبه ٢٧ آبان ۱۳۸٦